Pomysł na kulturę — podsumowanie spotkania

Jesienią rozpoczęliśmy akcję „Pomysł na kulturę”, która miała być inspiracją do rozpoczęcia rozmów o organizacji kultury w Kaliszu. Kolejnym krokiem było spotkanie, na które nasze zaproszenie przyjął Łukasz Molski — reżyser, pedagog, menedżer kultury, związany z Koszalinem i tamtejszym środowiskiem kultury.

To była pierwsza od długiego czasu debata poświęcona kulturze w naszym mieście. Zgromadziła bardzo różnorodne grono: przedstawicielki i przedstawicieli organizacji pozarządowych, urzędu miasta, rady miasta, instytucji kultury, aktywistki i aktywistów, artystki i artystów, dziennikarki i dziennikarzy i wreszcie — last but not least — mieszkanki i mieszkańców. Jeśli po dwóch godzinach dyskusja się nie kończy, to „wiedz, że coś się dzieje”.

Dlaczego zaprosiliśmy przedstawiciela środowiska kultury z Koszalina? Okazuje się, że nasze miasta mają ze sobą wiele wspólnego. Więcej niż Kalisz z Poznaniem, Wrocławiem, Łodzią lub sąsiednimi Ostrowem czy Koninem. I choć to tam zazwyczaj szukamy porównań, przyjrzymy się podobieństwom Kalisza i Koszalina:

Koszaliński „pomysł na kulturę”

Organizację kultury w Koszalinie podsumowaliśmy przez cztery obszary: komunikację, włączanie, autorefleksję i planowanie.

Komunikacja

Jest kluczowa, chociażby dla rozpoznawania potrzeb mieszkańców i pozostałych interesariuszy każdego procesu w mieście (np. organizacji pozarządowych, instytucji, urzędników, przedsiębiorców, artystów, mieszkanek i mieszkańców osiedla itp.). Nie chodzi przecież o sprawne posługiwanie się facebookowym profilem czy BIPem. I — co gorsza — zakładanie, że to „załatwi temat”. Chodzi o bycie w kontakcie, uważność na potrzeby pozostałych uczestników rozmowy, empatię i szacunek.

Kluczowa jest świadomość, że dobra komunikacja na linii Miasto-Mieszkańcy to taka, która w relacjach z różnymi grupami wykorzystuje różne narzędzia, a przy tym oferuje przestrzeń do wyrażenia swoich postulatów i potrzeb. Dobra komunikacja to przecież nie tylko „przesłanie komunikatu”, ale otwartość wszystkich stron na dyskusję i chęć wypracowania wspólnego stanowiska.

Koszalin stosuje proste narzędzia, które urzędnikom, twórcom, instytucjom, organizacjom pozarządowym i mieszkańcom pomagają w codziennej komunikacji. Oto kilka z nich:

  • Rada Kultury — ciało doradcze i opiniotwórcze przy prezydencie. Zajmuje się sprawami związanymi z działalnością ludzi i instytucji na rzecz kultury w Koszalinie. W skład Rady wchodzą profesjonaliści — przedstawiciele koszalińskich środowisk twórczych i zawodowych, działający w sferze i na rzecz kultury. Przykład: to Rada Kultury decyduje o wyróżnieniu corocznymi nagrodami w dziedzinie kultury.
  • projekt „Koszalin — miasto na model” z 2014 r. — półtoraroczny program, zainicjowany przez organizacje pozarządowe, służący usprawnieniu współpracy i stworzeniu strategii rozwoju NGO, zmianie miejskich aktów prawnych na bardziej odpowiadające potrzebom NGO, integrację organizacji pozarządowych oraz wdrożenie rozwiązań informatycznych, sprzyjających komunikacji między organizacjami i urzędem miasta.
  • Koszaliński Grafik Kultury — aktualizowany na bieżąco kalendarz wydarzeń kulturalnych i rozrywkowych, który służy urzędowi, instytucjom, organizacjom pozarządowym, twórcom, mieszkańcom oraz wszystkim osobom, które chcą tworzyć i odbierać kulturę w Koszalinie. Koszaliński Grafik Kultury spełnia także funkcję planera, dzięki któremu organizatorzy mogą sprawniej synchronizować terminy wydarzeń.

Włączanie

Tak, jak dla pracowników i pracowniczek sektora kultury bezpowrotnie odeszły czasy spokojnej pracy „za biurkiem”, tak dla prezydentów i prezydentek, naczelników i naczelniczek wydziałów kultury oraz dyrektorów i dyrektorek instytucji kultury bezpowrotnie odeszły czasy spokojnego „niewłączania” w programowanie i organizację kultury.

Bez angażowania mieszkańców i mieszkanek, twórców i twórczyń, przedstawicieli i przedstawicielek organizacji i instytucji trudno obecnie wyobrazić sobie procesy powstawania rzetelnych, konkretnych i adekwatnych dokumentów strategicznych, nie mówiąc o ich późniejszej sprawnej realizacji czy — ogólnie — o rozwoju miasta w obszarze kultury zgodnie z potrzebami i przyjętymi celami. Trudno też bez modelu włączania liczyć na to, że „spontaniczne” zaproszenie urzędu do włączenia się w działania zawsze spotka się z entuzjastyczną reakcją mieszkańców.

W Koszalinie długi i wieloskładnikowy proces diagnostyczno-konsultacyjny poprzedził powstanie Programu Rozwoju Kultury na lata 2018-2028, zrealizowany przez Zespół ds. opracowania Programu Rozwoju Kultury przy wsparciu Fundacji Res Publica. Prace nad programem trwały ponad półtora roku, a w jego powstanie zaangażowano mieszkańców, twórców, organizacje pozarządowe oraz instytucje. Jednym z etapów była organizacja I Koszalińskiego Kongresu Kultury w 2016 roku, zaplanowanego jako przestrzeń do diagnozy, analizy stanu koszalińskiej kultury oraz integracji pracowników i pracowniczek sektora kultury, organizacji pozarządowych, urzędników i mieszkańców.

Efektem prac i zaangażowania wszystkich stron jest odpowiadający na lokalną specyfikę strategiczny dokument, który określa konkretne cele krótko- i długoterminowe oraz sposoby ich osiągnięcia.

Autorefleksja i planowanie

Trudno o dobrą komunikację i świadome włączanie (się), jeśli nie wiemy, gdzie jesteśmy. Przed powstaniem koszalińskiego Programu Rozwoju Kultury przeprowadzono badania, panele dyskusyjne oraz przeanalizowano dokumentację miejską, żeby dobrze rozpoznać lokalną specyfikę miasta i na jej podstawie wypracować dokument, który będzie uwzględniał różne grupy interesariuszy i odpowie na zagadnienia, które występują „tutaj”. W partycypacyjnym procesie analizowano m.in. główne problemy, dotykające to 100-tysięczne miasto (bardzo aktualne również dla Kalisza): Jak zatrzymać młodych w mieście? Co zrobić, żeby mieszkańcy byli aktywni kulturalnie i społecznie? Jak skutecznie współpracować? Jak się komunikować? Jakie są nasze potencjały i jak mądrze je wykorzystać? Nasze miasta i społeczeństwa to żywe organizmy. Nie wystarczy raz zadać pytanie i raz na nie odpowiedzieć — trzeba ewaluować i mówić: sprawdzam.

Co z tego wynika dla Kalisza i dla kultury „tutaj”?

We wrześniu 2018 roku Zarząd Województwa Wielkopolskiego podjął uchwałę o dofinansowaniu projektu „Kalisz – kurs na rewitalizację”, który uzyskał najwyższą punktację i został dofinansowany największą kwotą. Całkowita wartość projektu wynosi ok. 14,5 mln zł , a kwota dotacji to ponad 9,5 mln zł. 

Projekt zakłada powstanie Centrum Aktywności Mieszkańców, tj. trzech nowych miejsc na społeczno-kulturalnej mapie miasta: Domu Sąsiedzkiego, Akceleratora Kultury i Centrum Organizacji Pozarządowych (zobacz prezentację projektu). Zostaną zrealizowane także trzy duże zadania związane z przebudową przestrzeni publicznej (przebudowa ul. Śródmiejskiej, Zamkowej i utworzenie tzw. woonerfów, przebudowa ul. Piskorzewskiej, rewaloryzacja Plantów Miejskich).

Przyznanie dotacji to znakomity sukces wszystkich osób, pracujących przy tworzeniu projektu oraz ogromna szansa dla przyszłości kaliskiej kultury.

W jaki sposób i jakie zadania będą realizować oraz komu będą służyć Dom Sąsiedzki, Akcelerator Kultury i Centrum Organizacji Pozarządowych? 

Dla wszystkich tych miejsc określone zostały już funkcje oraz stworzone zostały projekty przebudowy i plany zakupu wyposażenia. Przed naszym spotkaniem „Pomysł na kulturę” organizacje pozarządowe i mieszkańcy nie mieli możliwości pełniejszego zapoznania się z planami na organizację tych miejsc — częściowe opisy planowanych przedsięwzięć można było jedynie odnaleźć przy okazji podania do wiadomości informacji o uzyskaniu przez Miasto dofinansowania. 

Brak istniejącego do tej pory systemowego włączenia mieszkańców i mieszkanek, organizacji pozarządowych, szeroko pojętego sektora kultury, artystów i artystek w tworzenie koncepcji Akceleratora Kultury, Domu Sąsiedzkiego i Centrum Organizacji Pozarządowych sprawia, że zastanawiamy się, jakie kroki teraz mogłoby podjąć Miasto Kalisz, aby tworzyć i wspierać społeczeństwo aktywne, uczestniczące i zaangażowane.

Myślimy o fundamentach, na jakich według nas stoi koszaliński pomysł na kulturę: komunikacji, włączaniu, autorefleksji i planowaniu. Wiemy, że tylko przy zaangażowaniu wspólnych sił wszystkich stron, otwartości i szacunku uda się:

  • zadbać o wzajemne zrozumienie,
  • spotykać w szerokich i wąskich gronach oraz dyskutować o ostatecznym kształcie Domu Sąsiedzkiego, Akceleratora Kultury i Centrum Organizacji Pozarządowych,
  • rozpisać wspólnie spójny, rzeczowy i adekwatny plan działań,
  • dokonać przeglądu zasobów, jakimi dysponuje szeroko rozumiany sektor kultury w Kaliszu,
  • rozmawiać o przyszłości kaliskiej kultury z mieszkańcami i mieszkankami, twórcami i twórczyniami, organizacjami pozarządowymi, instytucjami oraz wszystkimi osobami, zainteresowanymi tworzeniem i odbieraniem kultury w Kaliszu.

Myśląc o wspólnej przyszłości w Kaliszu — tego życzymy sobie i Państwu na rok 2019 i kolejne lata.

Udostępniamy również pełne nagranie spotkania „Pomysł na kulturę”, które odbyło się 10 grudnia 2018 roku. Pierwsze 50 minut poświęcone jest głównie inspiracjom z Koszalina, pozostała część to żywa dyskusja, z udziałem publiczności, poświęcona COP, DS i Akceleratorowi Kultury – polecamy!

Komentarze