„Szczególną formą konsultacji społecznych jest budżet obywatelski”

Nowa ustawa o samorządzie gminnym przyniosła także zmianę w zasadach budżetu obywatelskiego (art.5a. ustawy). Zgodnie z nową ustawą Rada Miasta Kalisza musi podjąć uchwałę, która określi wymagania wobec budżetu obywatelskiego (BO) w naszym mieście.

Czasu na opracowanie uchwały i przeprowadzenie budżetu obywatelskiego zostało niewiele, a kwestii do przemyślenia – bardzo dużo.

Jakie informacje określa ustawa?

  • nowy regulamin budżetu obywatelskiego

Uchwała Rady Miasta określi wymogi dotyczące zgłaszanych projektów, w tym w szczególności:
– wymogi formalne, jakie powinny spełniać projekty,
– wymaganą liczbę głosów osób popierających projekt (liczba ta nie może być większa niż 0,1% mieszkańców terenu objętego pulą budżetu obywatelskiego, w którym zgłaszany jest projekt),
– zasady oceny zgłoszonych projektów co do ich zgodności z prawem, wykonalności technicznej, spełniania przez nie wymogów formalnych oraz tryb odwołania od decyzji o niedopuszczeniu projektu do głosowania,
– zasady przeprowadzania głosowania, ustalania wyników i podawania ich do publicznej wiadomości.

  • zwycięskie projekty wpisane do budżetu miasta

Zwycięskie zadania będą wpisane do uchwały budżetowej Miasta Kalisza. Rada Miasta nie będzie miała możliwości usunięcia zwycięskich projektów z budżetu czy nawet wprowadzenia w nich istotnych zmian.

  • wysokość budżetu obywatelskiego

Od tego roku wysokość budżetu obywatelskiego ma wynosić co najmniej 0,5% wydatków Miasta Kalisza zawartych w ostatnim przedłożonym sprawozdaniu z wykonania budżetu. W przypadku Kalisza będzie to co najmniej 2,5 mln zł, choć można przypuszczać, że skoro do tej pory była to kwota 5 mln zł, zostanie ona utrzymana.  

  • zadania ogólnomiejskie i z podziałem na osiedla lub grupy osiedli

Środki w ramach budżetu obywatelskiego mogą być podzielone na pule ogólnomiejskie oraz z podziałem na osiedla i grupy osiedli.

Jak to robią inni?

Dąbrowa Górnicza

Dąbrowa Górnicza od tego roku będzie realizować dwa osobne budżety obywatelskie: ogólnomiejski na podstawie nowej ustawy o samorządzie gminnym (uchwała Rady Miasta jest obecnie w konsultacjach mieszkańców) oraz osiedlowy, który został wypracowany przez mieszkańców i włodarzy miasta przez ostatnie lata.

Budżet osiedlowy prowadzony jest według specjalnie opracowanego modelu:

  • przed rozpoczęciem procesu zgłaszania projektów Animatorzy Dzielnicowi prowadzą diagnozę poszczególnych osiedli, która ma na celu rozpoznanie problemów i potrzeb mieszkańców, słabych i mocnych stron dzielnicy w oparciu o badania ankietowe, spotkania (rozmowy diagnostyczne) z mieszkańcami, spotkania z radnymi Rady Miejskiej, radami jednostek pomocniczych,
  • Animatorzy Dzielnicowi są wsparciem dla mieszkańców w procesie opracowywania i zgłaszania projektów,
  • projekty w ramach budżetu osiedlowego są wypracowywane w czasie Forów Mieszkańców (konsultacji) organizowanych w 35 osiedlach metodą warsztatową oraz moderowanych przez Animatorów Dzielnicowych,
  • Fora Mieszkańców są spotkaniem mieszkańców, w ramach których odbywa się: 1) prezentacja zgłoszonych w dzielnicy pomysłów, 2) ustalenie – drogą dyskusji i warsztatów – najważniejszych potrzeb dzielnicy (priorytetowanie), 3) doprecyzowanie pomysłów i przekształcanie ich w projekty (projektowanie), 4) weryfikacja projektów przez właściwych merytorycznie pracowników Urzędu Miejskiego, 5) wypracowanie oraz ustalenie na bazie zgłoszonych pomysłów listy projektów do realizacji w ramach Budżetu Partycypacyjnego mieszczących się w kwocie dla dzielnicy, albo wypracowanie oraz ustalenie listy projektów pod głosowanie,
  • głosowanie odbywa się w tylko w tych dzielnicach, w których podczas Forów Mieszkańców nie udało się dojść do wyboru priorytetowych inwestycji w ramach budżetu obywatelskiego.

Więcej o budżecie obywatelskim w Dąbrowie Górniczej: https://twojadabrowa.pl/index.html

Koszalin

Koszalin rozpoczął proces uchwalania nowego regulaminu BO, a do konsultacji mieszkańców przedstawiony został projekt nowej uchwały Rady Miasta. Prezentujemy wybrane punkty, które mogą posłużyć jako inspiracje dla do opracowania uchwały przez Radę Miasta Kalisza.

  • opracowany cennik miejski określa przybliżoną wycenę dla wybranych kategorii działań, które mogą być zgłaszane w ramach budżetu obywatelskiego,
  • głosowanie ma odbyć się podczas otwartego spotkania mieszkańców danego Osiedla,
  • podczas otwartych spotkań prezentowane mają być wszystkie projekty z danego Osiedla, a mieszkańcy uczestniczący w spotkaniu w toku moderowanej dyskusji będą argumentować, które z projektów najbardziej przyczyniają się do dobra wspólnego Osiedla i powinny być realizowane. Poprzez dyskusję mieszkańcy mają starać się wypracować wspólną wizję wyboru projektów, tak by zmieścić się w dostępnej dla Osiedla puli środków. Po zakończeniu dyskusji ma odbyć się głosowanie, w którym uczestnicy spotkania w sposób jawny (przez podniesienie ręki) będą głosować za lub przeciwko każdemu z omawianych projektów. Do realizacji kierowane mają być te projekty, które otrzymały 100% głosów „za” i mieszczą się w budżecie obywatelskim. Jeśli wybrane projekty nie otrzymały 100% głosów „za”, są kierowane pod głosowanie ogólnomiejskie.

Więcej informacji o budżecie obywatelskim w Koszalinie na: https://koszalin.budzet-obywatelski.org

Gorzów Wielkopolski

Gorzów Wielkopolski opracował już uchwałę, określającą wymogi co do budżetu obywatelskiego od tego roku. Prezentujemy wybrane punkty, które mogą posłużyć jako inspiracje dla do opracowania uchwały przez Radę Miasta Kalisza.

  • projekty są zgłaszane w kategoriach twardych (inwestycje, remont, modernizacje) i miękkich (działania prospołeczne, kulturalne, oświatowe itd.) oraz z podziałem na projekty ogólnomiejskie i z podziałem na osiedla/grupy osiedli,
  • osoba zgłaszająca przedstawia wstępną wycenę zadania, ale ostatecznej wyceny dokonuje Prezydent Miasta Gorzowa Wielkopolskiego w ramach weryfikacji projektów,
  • w ramach każdej kategorii organizowane jest co najmniej jedno moderowane spotkanie dla mieszkańców dotyczące pozytywnie zweryfikowanych projektów. Spotkania są okazją do prezentacji projektów, debaty o priorytetach rozwojowych miasta i łączenia projektów zadań (tzn. sieciowania),
  • uchwała przewiduje zabezpieczenie budżetu na prowadzenie działań promocyjnych, edukacyjnych i informacyjnych odnośnie budżetu obywatelskiego. Za te działania odpowiedzialny jest prezydent,
  • proces realizacji budżetu obywatelskiego jest monitorowany i corocznie ewaluowany z udziałem strony społecznej.

Więcej informacji o budżecie obywatelskim w Gorzowie Wielkopolskim na: http://www.gorzow.pl/PL/3333/Budzet_obywatelski/.

Czy kaliski budżet obywatelski będzie szczególną formą konsultacji społecznych?

W podanych wyżej przykładach specjalnie podkreśliliśmy te fragmenty, które odnoszą się do konsultowania, debatowania i dyskutowania, bo konsultacje społeczne to – najkrócej rzecz ujmując – włączanie mieszkańców we współdecydowanie o wspólnocie.

Przykłady z Dąbrowy Górniczej, Koszalina i Gorzowa Wielkopolskiego pokazują, że można i da się skutecznie włączać mieszkańców, którzy chętnie angażują się nie tylko w rozmowę o zadaniach do budżetu obywatelskiego, ale nawet na etapie opracowywania uchwały i regulaminu BO!

Liczymy na to, że i w Kaliszu mieszkańcy będą mieli przestrzeń do debatowania o tym, jak będzie funkcjonował kaliski budżet obywatelski oraz które zgłoszone projekty najbardziej służą wspólnocie.

O tym wszystkim w uchwale zdecyduje Rada Miejska Kalisza.

Komentarze